Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης

Η εθνική ιδεολογία των Ελλήνων τον 19ο αιώνα

«Ωρκίσθημεν λοιπόν υπέρ της ελευθερίας των ομοδόξων χριστιανών, και όλων των Ελλήνων· αλλά διάφορα περιστατικά περιώρισαν ημάς εις ωρισμένην έκτασιν». Ιωάννης Κωλέττης Από τη φλόγα του 1821 γεννήθηκε ένα όραμα που θα καθόριζε τη μοίρα της Ελλάδας για περισσότερο από έναν αιώνα. Η Μεγάλη Ιδέα –το ιδεώδες της εθνικής ολοκλήρωσης και της ιστορικής αποκατάστασης του ελληνισμού που διατυπώθηκε στην Γ´ Εθνοσυνέλευση, στον εμπνευσμένο λόγο του Ιωάννη Κωλέττη– έγινε η ψυχή μιας εποχής, η πολιτική πυξίδα ενός νεαρού κράτους και το όνειρο γενεών που αναζητούσαν τη θέση τους στην Ευρώπη. Από τα περιορισμένα σύνορα της μικρής Ελλάδας του Όθωνα, την ειρκτή (φυλακή) για τους πολεμιστές του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα, έως τη Μικρασιατική Καταστροφή, η Ελλάδα πορεύτηκε με το βλέμμα στραμμένο στην Ανατολή, πιστεύοντας πως τα πρώτα της σύνορα ήταν μόνο η αρχή. Η Μεγάλη Ιδέα δεν υπήρξε απλώς ένα πολιτικό σχέδιο· υπήρξε η έκφραση μιας βαθιάς ιστορικής μνήμης και η προσπάθεια ενός λαού να συνδέσει το αρχαίο του παρελθόν με το νεότερο πεπρωμένο του.