ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΕΣ ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΚΑΙ ΓΝΩΜΙΚΑ

Φράσεις ποὺ διασώθηκαν ἀπὸ τὴ λήθη καὶ λέξεις ποὺ ἄντεξαν στὴ σιωπή

Τὸ ἀνὰ χεῖρας βιβλίο προσκαλεῖ τὸν ἀναγνώστη νὰ ἀσχοληθεῖ μὲ ἐκεῖνο ποὺ θὰ μπορούσαμε νὰ ὀνομάσουμε ὡς τὸ ζωντανὸ ὑπόλειμμα ἑνὸς πολιτισμοῦ ποὺ ἀνανεώνεται μέσα ἀπὸ τὴν κληρονομημένη λέξη: τὶς παροιμίες (fjalët e urta). Δὲν πρόκειται γιὰ ἁπλὲς μεμονωμένες φράσεις, ἀλλὰ γιὰ μικρόκοσμους λαϊκῆς σοφίας, ποὺ ἐντὸς τοῦ ἀποφθεγματικοῦ τους λόγου συμπυκνώνουν ἠθικοὺς κανόνες, κοσμοθεωρίες, κοινωνικὲς σχέσεις καὶ σχέσεις τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὴ φύση. Κάθε παροιμία ἀφηγεῖται ὄχι μόνο τὸν τρόπο ποὺ ζοῦσαν οἱ ἄνθρωποι, ἀλλὰ καὶ τὶς ἀξίες ποὺ θεωροῦσαν θεμελιώδεις. Ἡ συντομία τῶν κειμένων, ὁ ρυθμὸς τῶν λέξεων, οἱ πολυεπίπεδες μεταφορές, ὅλα συμβάλλουν στὴ δημιουργία μιᾶς γλώσσας ποὺ συμπυκνώνει, σὲ λίγες συλλαβές, τὴν ἐμπειρία ὁλοκλήρων γενεῶν.
Εἴθε αὐτὸ τὸ ἔργο νὰ εἶναι, ἑπομένως, μιὰ δέσμευση γιὰ τὸ μέλλον καὶ ὄχι μιὰ νοσταλγικὴ χειρονομία. Τὸ νὰ διασώζεις τὶς παροιμίες γιὰ τὸ μέλλον εἶναι μιὰ χειρονομία ἐμπιστοσύνης: ὅτι ὅσοι ἔρθουν μετὰ ἀπὸ ἐσένα θὰ μπορέσουν κι ἐκεῖνοι νὰ ἀκούσουν μὲ τὴ σειρά τους τὴν ἀρχαία λέξη, νὰ κατανοήσουν τὴ σημασία της καὶ νὰ συνεχίσουν τὴν ἁλυσίδα τοῦ «λαϊκοῦ λόγου». Ἂν αὐτὸ τὸ βιβλίο βοηθήσει νὰ διατηρηθεῖ ζωντανὸ αὐτὸ τὸ νοητὸ νῆμα πολιτισμοῦ, δὲν θὰ ἔχουμε προδώσει οὔτε τὴν Ἱστορία οὔτε τὴν ἐλπίδα. Ἀντιθέτως, θὰ ἔχουμε προσφέρει στὶς νέες γενιὲς τὴν εὐκαιρία νὰ συναντήσουν ἕναν ἀρχαῖο κόσμο καί, ταυτόχρονα, νὰ νοιώσουν μέρος του.

Francesco Guidera
Καθηγητὴς Ἀρχαίων Ἑλληνικῶν καὶ Λατινικῶν
Παλέρμο – Σικελία